Η πρωτοβουλία GReco Islands είναι μια εθνική στρατηγική για 39 μικρά ελληνικά νησιά, με στόχο να τα μετασχηματίσει σε πρότυπα πράσινης οικονομίας, ενεργειακής αυτονομίας, ψηφιακής καινοτομίας και βιώσιμου τουρισμού, με συστηματική χρηματοδότηση από τα Προγράμματα του ΕΣΠΑ 2021–2027 αλλά και μελλοντικά αναπτυξιακά συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με τον ευρύτερο στόχο της χώρας για κλιματική ουδετερότητα και επιδιώκει να αξιοποιήσει διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, ώστε τα νησιά να γίνουν «πιλότοι» καθαρής ενέργειας, βιώσιμης κινητικότητας, έξυπνων υποδομών και κυκλικής διαχείρισης υδάτων και αποβλήτων.
Τι χρηματοδοτείται στην πράξη
Το GReco Islands χρηματοδοτεί την εκπόνηση και υλοποίηση Τοπικών Σχεδίων Δράσης (ΤΣΔ) για κάθε νησί, τα οποία περιλαμβάνουν παρεμβάσεις όπως αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, υποδομές e‑mobility, ψηφιακές υπηρεσίες, αναβάθμιση δικτύων ύδρευσης/αποχέτευσης και δράσεις για πιο βιώσιμο μοντέλο τουρισμού.
Μέρος των παρεμβάσεων ήδη υλοποιείται πιλοτικά σε νησιά όπως η Χάλκη, που λειτουργεί ως παράδειγμα ενεργειακής μετάβασης και πράσινης ανάπτυξης για όλο το νησιωτικό χώρο.
Η Χάρτα GReco Islands
Η Χάρτα GReco Islands είναι η επίσημη θεσμική «ομπρέλα» της πρωτοβουλίας, δημοσιευμένη σε ΦΕΚ Β' 2119/5.5.2025, η οποία καθορίζει τους κανόνες, τις προϋποθέσεις συγχρηματοδότησης έργων από το ΕΣΠΑ και τις διαδικασίες εφαρμογής.
Με τη Χάρτα θεσπίζεται το ειδικό σήμα «GRecoISLAND», το οποίο απονέμεται στα νησιά που καταρτίζουν και υλοποιούν εγκεκριμένο Τοπικό Σχέδιο Δράσης και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια πράσινης και έξυπνης μετάβασης σε επτά άξονες: ενέργεια, περιβάλλον, νερό, απόβλητα, μεταφορές, ψηφιακές υποδομές και κοινωνική συνοχή.
Παράλληλα, η Χάρτα μεταφέρει την ευθύνη του χωρικού σχεδιασμού και της εξειδίκευσης των παρεμβάσεων στους ίδιους τους Δήμους των νησιών, οι οποίοι υποστηρίζονται τεχνικά και χρηματοδοτικά από το ΕΣΠΑ για την εκπόνηση, ωρίμανση και υλοποίηση των έργων.